شیر دروازه ای (Gate Valve)
شیر دروازه ای (Gate Valve)
شیر دروازه ای (Gate Valve)

شیر دروازه ای (Gate Valve)

  شیر دروازه ای که گاها"Slide Valve" نیز نامیده می شود یکی از انواع شیر آلات صنعتی است که در آن از یک دریچه عموما” مستطیلی شکل که عمود بر جهت جریان می باشد جهت قطع کامل و یا ایجاد ارتباط بین دو جریان سیال استفاده می شود. این نوع شیرها بایستی به صورت کاملاً باز و یا کاملا بسته استفاده شوندو قابلیت استفاده به صورت نیمه باز در آنها وجود ندارد.
از مزایای اینگونه شیرها می توان به سهولت تعویض کشو یی و نشیمن گاه شیر و افت فشار ناچیز سیال اشاره کرد؛ همچنین با استفاده از پین محور می توان از عیوب حاصل از گشتاور ناگهانی بر فلکه شیر جلوگیری نمود.
  از لحاظ مکانیزم حرکتی محور این گونه شیرها به دو دسته :محور متحرک و محور ثابت تقسیم بندی می گردند که در نوع محور متحرک، انتهای محور با کشویی شیر به صورت یکپارچه ساخته شده به نحوی که هنگام گردش ، فلکه کشویی شیر همراه بامحور به طرف بالا یا پایین حرکت می کند و در نتیجه زمانی که شیر در حالت کاملا باز باشد ،محور به اندازه طول کشو از فلکه بالاتر و بیرون قرار می گیرد. در این نوع شیرها چون قسمت پیچ دار محور در صورت باز بودن شیر از فلکه بیرون می آید، باز یا بسته بودن شیر به صورت ظاهری به راحتی قابل تشخیص می باشد. ضمناً به علت بیرون آمدن ساقه (Stem)احتیاج به مراقبت و حفاظت در مقابل ضربه خوردن و صدمات مکانیکی را دارد. از مزایای این نوع شیر کشویی آن است که چون قسمت پیچ دار محور باسیال درون شیر تماس ندارد ،این قسمت از لحاظ خوردگی در امان خواهد بود.
  در نوع محور ثابت،محور در قسمت انتهایی پیچ شده و فلکه آن با محور شیر یک پارچه ساخته شده است. از آنجاییکه قسمت پیچ دار محور داخل بدنه شیر قرار دارد در برابر ضربه مقاومت بیشتری خواهد داشت.
همچنیین شیرهای کشویی با توجه به نوع مجرابند خود به دسته های ذیل تقسیم بندی می شوند:
1-شیر دروازه ای موازی یا کشویی (Parallel gate valve)
شیرهای دروازه ای موازی شیرهایی با مکانیزم لغزشی هستند که در آنها ، عضو مسدود کننده در این شیرها ممکن است یک دیسک تکی یا دو تکه موازی باهم باشد که یک مکانیزم باز کننده بین آن دو قرار دارد . نیرویی که دیسک ( صفحه مسدود کننده شیر ) را بر روی نشیمنگاه فشار می دهد و باعث آب بندی شیر می شود ، به فشار اعمالی از سیال به دیسک بستگی دارد .
موارد استفاده از این نوع شیرها در شرایط کاری مطلوب : گازها ، مایعات ، سیالات با ذرات معلق در آنها و سیستم های برودتی می باشد.
از معایب این نوع شیرها می توان به عدم امکان آب بندی مناسب در شرایطی که فشار سیال پایین بوده ونیروی اعمال شده به دیسک کم می باشد اشاره نمود.
2-شیر دروازه ای گوه ای (Wedge gate valve)

مجرا بند در اینگونه از شیرها به صورت گوه بوده که می تواند فشار بیشتری را بر سطوح نشیمنگاه شیر به وجود آورد به همین دلیل شیرهای دروازه ای گوه ای با قطعات نشیمنگاهی فلزی در فشار بالا به خوبی آب بندی می شوند.
از جمله معایب شیر دروازه ای گوه ای در مقایسه با شیر دروازه ای موازی آسیب پذیری شدید در مقابل اجسام سخت موجود در خط لوله مانند ماسه است و امکان گیر کردن این ذرات ما بین سطوح نشیمنگاهی وجود دارد ،همچنین نصب یک اکچویتور الکتریکی بر روی شیرهای دروازه ای گوه ای پیچیده تر از نصب محرکه الکتریکی بر روی شیرهای دروازه ای موازی است .
3-شیر دروازه ای چاقویی(Knife Gate Valve)


شیر های دروازه ای چاقویی جزو شیرهای اصلی مورد استفاده در صنعت آب و فاضلاب بوده که در آنها لبه مجرابند در قسمت تحتانی جهت استفاده در سیالهایی مانند دوغاب دارای الیاف و لجن؛ نسبتا تیز ساخته می شوند تا توانایی قطع کردن این الیاف در آنها وجود داشته باشد.
این شیرها تحمل فشارهای بالا را ندارند. به همین علت بیشتر برای فشار ۱۰ الی ۲۰ بار مورد استفاده قرار می گیرند.